Leerhuizen Palliatieve Zorg

AFSCHEID VAN JE DOKTER

Wie ziek wordt, lang ziek is, ziek blijft, die kan met heel wat dokters te maken krijgen en nog vele andere mensen die in de gezondheidszorg werkzaam zijn en ook met vrijwilligers. Een van die dokters is de eigen huisarts.

Er verschijnen vaak ook medisch specialisten, zaalartsen, co-assistenten en waarnemers op je pad. Je kunt vaak maar enkele namen onthouden en met enkelen krijg je meer dan met de anderen. Het kan klikken maar ook niet. Een arts kan een gewaardeerde veilige vertrouwde worden. Bijna familie hoor ik wel eens zeggen, maar hij of zij is en blijft toch ook een ander, een vreemde die wel vertrouwd kan zijn maar niet eigen zoals je allernaasten. Je kunt soms wel zaken met hem of haar delen die je soms in je familie niet of nog niet kunt uitpreken. Over de relatie arts-patient is al heel wat geschreven en die relatie is steeds in beweging. Velen worden hoog gewaardeerd maar er is ook kritiek en twijfel. Er is niet een eenduidig antwoord op de vraag: wie is voor jou een goede dokter en wat verwacht je van haar of hem? En wie is voor een dokter een goede patient? Er lijkt weinig aandacht te zijn voor de vraag: hoe neemt een dokter afscheid van zijn patient als die patient afscheid van het leven gaat nemen? Een medisch specialist volgt, begeleidt en behandelt een patient soms jaren lang in het ziekenhuis maar niet meer in de laatste weken, dagen en uren als die patient thuis of elders is. Hoe krijgt deze dokter op een menselijke wijze en niet alleen zakelijk te horen, dat iemand is overleden? Hoe rondt een dokter emotioneel het contact met een patient af? Mijn moeder ontving een prachtige brief van de ziekenhuisspecialist toen mijn vader daar was overleden. Het was een persoonlijke brief. Ik vroeg me af schrijven patienten die weten dat ze gaan sterven of hun naasten wel eens een persoonlijke brief aan de dokter met wie ze een extra klik hadden? Of alleen als er klachten zijn? Wat leren dokters van patienten en wat leren patienten van dokters in menselijk opzicht, in het leren om gaan met het leven in de tijd van ziek-zijn en sterven? 
Ik was twee maal een dag  in een onthaastte sfeer samen met dokters en specialisten uit Friesland op het eiland Schiermonnikoog, waar op het terras van Hotel Van de Werf de koffie nog 80 cent kost (eurocent dan wel). We dachten na over het thema “doodgewoon.” Vooral de menselijke aspecten stonden centraal en de vraag hoe nemen dokters afscheid van hun patienten was een van de vragen. Een vraag die ik hier heb omgekeerd: hoe nemen patienten of hun naasten afscheid van hun dokter(s)?
Een veld voor onderzoek en uw reactie is welkom.

Marinus van den Berg, geestelijk verzorger
Verpleeghuis Antonius IJsselmonde en Regionaal Palliatief Centrum Laurens Cadenza
Docent en publicist over afscheid, sterven en rouw
Email: m.vandenberg@laurens.nl