background image
Handreiking voor de ontwikkeling, implementatie en verankering van palliatieve zorg in grote organisaties, juni 2013
32
6. Tot slot

In deze handreiking voor de ontwikkeling, implementatie en verankering van een programma palliatieve
zorg hebben wij als stuurgroep beschreven hoe drie organisaties in de praktijk palliatieve zorg hebben
vormgegeven.

Daarnaast is het stappenplan voor een effectieve implementatie, conform het model van Grol en
Wensing, uitgewerkt in suggesties voor de ontwikkeling, implementatie en verankering van een
programma palliatieve zorg. Ondanks verschil in setting en uitgangssituatie, zijn er algemene
succesfactoren te identificeren. De belangrijkste succesfactor is een systematische, projectmatige
en organisatiebrede aanpak. Let wel, het realiseren van daadwerkelijke veranderingen in de praktijk
kost tijd en doorzettingsvermogen. Wij hopen dat deze handreiking mensen binnen zorgorganisaties
motiveert en aanknopingspunten biedt om daadwerkelijk aan de slag te gaan met de ontwikkeling van
een eigen programma palliatieve zorg.
"How people die, remains in the memories of those who
live on".
Cicely Saunders, grondlegger moderne palliatieve zorg.